Մասնական բացահայտչի կետադրությունը, 11-րդ դասարան

Գտիր մասնական բացահայտիչներն ու ընդգծիր:

Հայրս երեխաների համար գնում էր խաշխաշով բլիթներ՝ իբրև Զատկի տոնի լավագույն նվեր:
Որպես փորձված զինվոր՝ նա խրատում էր նորակոչիկներին ու ոգևորում:
Հինավուրց բերդի մոտ կանգնած է Առաքելոց եկեղեցին՝ իբրև մոխրագույն թռչուն:
Պարոն Սիմոնյանը կանչեց ինձ՝ որպես լավ սովորողի, և մանրամասն հարցեր տվեց:
Շարքի առջևից գնում էր նա՝ որպես հմուտ հեծանվավար:

Մասնական բացահայտիչը կազմվում է որպես և իբրև բառերով:

  • Ընդգծիր որոշիչները: Դրանք փոխարինիր մասնական բացահայտիչով՝ բացահայտյալից առաջ և բացահայտյալից հետո:

Իբրև կոշիկի դատարկ տուփ ` տունը ինչ-որ մեկի կողմից մոռացվել էր այդ հեռավոր բլրի վրա:

Նավի` որպես հսկա թուր, սուր քթամասը ճեղքում էր ջուրը:

Այդ տակառը` որպես ապահով թաքստոց, կատվին շատ էր փրկել։

Մութ վարագույրի նմանվող անտառը թաքցնում էր այդ հսկա կենդանիների բախումը:

Այդ հսկա կենդանիների բախումը թաքցնում էր անտառը` իբրև մութ վարագույր

Սպիտակ բրդի եթերային ծվենների նման ամպերը սահում էին մեր գլխի վրայով:

Ամպերը սահում էին մեր գլխի վրայով` իբրև սպիտակ բրդի եթերային ծվեններ։

Կետադրիր:

Հույներր ծովերի աստված Պոսեյդոնին եզ էին գոհաբերում՝ որպես ջրային տարերքի հզորության խորհրդանիշ:
Քարակերտ ու կղմինդրածածկ փոքրիկ տունը՝ որպես շքեղ ապարանք, առանձնանում էր գյուղի խարխուլ տների մեջ:
Նկարահանող խցիկի մոտ անփույթ կանգնած էր Ջեկը՝ իբրև իր արժեքն իմացող անփոխարինելի օպերատոր:

Տուփից ուղիղ դեպի կինը դուրս թռավ թունավոր կանաչ օձը՝ իբրև դիպուկ նետված փետրագնդակ:
Իբրև սուրացող շնաձկանը կպած խխունջներ՝ կառչել էինք վազող կենդանուց:
Լեռների ու բլուրների մեծ մասը, որպես հրաբխային ժայթքման զավակներ, վեր են նետված ստորերկրյա հզոր ուժերի կողմից:

Սիմիթի ու կաշտանի քաղաքում

Հայկական Ստամբուլի հետ իմ առաջին հանդիպումը եղավ ամռանը, երբ իմ ընտանիքում հյուրընկալեցի Քարլաին: Ընկերներիցս շատ էի լսել ստամբուլյան պատմություններ ու անհամբեր սպասում էի, թե երբ ենք գնալու Ստամբուլ։ Երբ իմացա Ստամբուլ գնալու մասին, արագ հայտագրվեցի. տեղերը սահմանափակ էին։ Առաջին մասնակիցն էի, չգիտեի էլ ովքեր կլինեն խմբում, բայց դա այդքան էլ մտահոգիչ չէր: Նախապատրատական փուլում ուսումնասիրեցինք Ստամբուլի խոհանոցը աշխարհագրական դիրքը և մշակույթը, տեխնոլոգիայի ընկեր Հասմիկի հետ պատրաստեցինք «Կոմիտաս150» հուշանվերներ։ Դե ինչ, ընդամենը մի քանի օր և մենք կլինենք Ստամբուլում։
Ճանապարհ…ճանապարհներ…լուսաբացը դիմավորեցինք ավտոբուսում՝ երևում էր Սև ծովը։Ստամբուլում ենք։ Ես առաջին անգամ էի լինում Ստամբուլում։ Ստամբուլի մասին կարող եմ երկար խոսել, բայց կլինեմ կարճ։ Կենտրոնական փողոցները այնքան մարդաշատ էին, տարբեր ազգերի զբոսաշրջիկները՝տեսախցիկները ձեռքներին այս ու այն կողմ էին քայլում, ամենուր խանութներ, մզկիթներ, սիմիթ, կաշտան ու եգիպտացորեն վաճառող վաճառականներ: Վաայ, բա դոնդուրմա կոչվող պաղպաղակը. վաճառողը մինչև պաղպաղակը տալիս է, հազար ձևի պտտում է, խաբում ու մի լավ զվարճացնում:Ստամբուլը այնքան մեծ է, որ մի նյութով չես ավարտի:
Հինգ անմոռանալի օր անցկացրեցինք,բայց ամենա անմոռանալին հետադարձի ճանապարհն էր հիսուն ժամ Ստամբուլ-Երևան ճանապարհներին` լի ուրախ ակնթարթներով և բուռն հույզերով։

Դոնդուրմա 

Ստամբուլի աշխարհագրական դիրքն ու մեր երթուղին

Երթուղին`Երևան-Գյումրի-Բավրա-Ախալքալաք-Կարծախ-Էրզրում-ՍիվազԱնկարա-Ստամբուլ

Ստամբուլի աշխարհագրական դիրքը
Ստամբուլը գտնվում է Հյուսիսանատոլիական խզվածքի մոտ, որը սահմանակից է Աֆրիկական և Եվրասիական սալերին։ Սալային այս հատվածը, որը ձգվում է Հյուսիսային Անատոլիայից մինչև Մարմարա ծով, «պատասխանատու» է ուժեղ մի քանի երկրաշարժերի համար, որոնք տեղի են ունեցել քաղաքի պատմության ողջ ընթացքում։ Ստամբուլի պատմության ամենաուժեղ սեյսմիկ ցնցումը տեղի է ունեցել 1509 թվականին, որի արդյունքում ձևավորված ցունամին փլուզել է քաղաքի պարիսպները և դարձել ավելի քան 10 000 մարդու մահվան պատճառ։Վերջին խոշոր երկրաշարժը տեղի է ունեցել 1999 թվականին, որի էպիկենտրոնը գտնվել է թուրքական Իզմիթ քաղաքի մոտ։ Երկրաշարժի արդյունքում զոհվել է մոտ 18 000 մարդ, որից 1000-ը ստամբուլցիներ էին։

Ստամբուլի աշխարհագրական դիրքն ու մեր երթուղին

Երթուղին՝Երևան-Գյումրի-Բավրա-Ախալքալաք-Կարծախ-Էրզրում-Սիվազ-Անկարա-Ստամբուլ

Ստամբուլի աշխարհագրական դիրքը
Ստամբուլը գտնվում է Հյուսիսանատոլիական խզվածքի մոտ, որը սահմանակից է Աֆրիկական և Եվրասիական սալերին։ Սալային այս հատվածը, որը ձգվում է Հյուսիսային Անատոլիայից մինչև Մարմարա ծով, «պատասխանատու» է ուժեղ մի քանի երկրաշարժերի համար, որոնք տեղի են ունեցել քաղաքի պատմության ողջ ընթացքում։ Ստամբուլի պատմության ամենաուժեղ սեյսմիկ ցնցումը տեղի է ունեցել 1509 թվականին, որի արդյունքում ձևավորված ցունամին փլուզել է քաղաքի պարիսպները և դարձել ավելի քան 10 000 մարդու մահվան պատճառ։ Վերջին խոշոր երկրաշարժը տեղի է ունեցել 1999 թվականին, որի էպիկենտրոնը գտնվել է թուրքական Իզմիթ քաղաքի մոտ։ Երկրաշարժի արդյունքում զոհվել է մոտ 18 000 մարդ, որից 1000-ը ստամբուլցիներ էին։ Ստամբուլի բնակիչները վստահ են, որ մոտ ապագայում կանխատեսվող երկրաշարժները կարող են լինել ավելի աղետալի, քանի որ քաղաքն անդադար աճում, իսկ նորակառույց շենքերում չեն պահպանվում հակասեյսմիկ պահանջների ապահովումը։ Պատճառը Ստամբուլի բնակչության անընդհատ աճող ցուցանիշներն են: Սեյսմոլոգները կանխատեսում են, որ մինչև 2030 թվականը Ստամբուլում 7,6 մագնիտուդ կամ ավելի հզոր ուժգնությամբ երկրաշարժի հավանականությունը կազմում է 60 %։

Որոշիչը և նրա արտահայտությունը

Նախադասության երկրորդական անդամներ կամ լրացումներ:
Գոյականական անդամի լրացումներ`որոշիչ, հատկացուցիչ, բացահայտիչ:
Որոշիչ

ը գոյականական անդամի այն լրացումն է, որը ցույց է տալիս առարկայի որակական և քանակական հատկանիշ։

Օրինակ՝ Գեղեցիկ օրերի հուշերը նրան երանության գիրկն էին նետել:

Որոշիչը պատասխանում է ինչպիսի՞, ո՞ր, որքա՞ն հարցերին։ Որոշիչն արտահայտվում է հետևյալ ձևերով

1. գոյականով

Օրինակ՝ Դարբին Մանուկը շատ շնորհալի աշակերտներ ունի:

2. ածականով

Օրինակ՝ Դաշտային գունագեղ ծաղիկների բույրը տարածվել էր ամենուր:

3. դերանունով

Օրինակ՝ Այդ երգը վաղուց մոռացված է:

4. դերբայներով

Օրինակ՝ Տաշած քարը գետնին չի մնա:
Աշխատող մարդը ամեն ինչի կհասնի:

5. թվականով

Օրինակ՝ Տասը մասնակցից հինգը հաղթեց:

6. մակբայով

Օրինակ՝ Արագ քայլերով նա հասավ ճամփորդողներին։

Որոշիչ ունեցող անդամը կոչվում է որոշյալ։ Որոշիչը հիմնականում գտնվում է որոշյալից առաջ և չի տրոհվում։ Այդպիսի որոշիչի շարադասությունը առաջադաս է և համարվում է սովորական կամ ուղիղ։ Որոշիչը կարող է գտնվել նաև որոշյալից հետո։ Այդպիսի շարադասությունը կոչվում է հետադաս կամ շրջուն և տրոհվում է բութով։ Եթե հետադաս որոշչից հետո նախադասությունը շարունակվում է, ապա որոշիչը տրոհվում է նաև ստորակետով, որպեսզի անջատվի նախադասության մյուս անդամներից։

Օրինակ՝ Դա մի փոքրամարմին կին էր՝ տարօրինակ, ծեր, առողջությունից զրկված, անհրապույր տեսքով և շատախոս:

Տեքստում ընդգծել որոշիչները: Ի՞նչ խոսքի մասով են արտահյտված որոշիչները;

Օրերով թափառում էր ոհմակի հետ: Քաղցած, նյարդայնացած, կատաղած շները ամբողջ օրը վազվզում էին, գզվռտում, որպեսզի քաղաք մտնեին ու փորձեին գողություն անել: Բակերից ներս էին մտնում, հին ոսկորներ ճարում: Դանիացի շունը մռմռում էր, ոսկորը խլում ու հանգիստ կրծում: Երկու շուն էլ մարդկանց վրա էին հարձակվում ու գռմռում:

Գործնական աշխատանք, 11-րդ դասարան, 03.10

1.Տրված նախադասություններում ընդգծիր ստորոգյալները և նշիր , թե ինչ խոսքի մասերով են արտահայտված բաղադրյալ ստորոգյալները:

Մայրս աչքիս փոքրացած Էր:
Այգին պահպանում էին նրա հավատարիմ շները:
Նա բազում կյանքեր փրկած հայտնի բժիշկ է:
Ընկերս սակավախոս է:
Այգու միակ ծառը դեռ կանգուն է:
Կռվողները հինգն էին:
Քաղաքի շենքերը լվացվել էին անձրևից:
Աշխարհում ամենալավ բանը ազատությունն է:
Մեր պայքարը արդար է:
Այդ ամենի պատճառը դու ես:
Գրքի հեղինակը երկուսս ենք:
Մեղավորը ես էի:

2. Փակագծերում տրվածներից ընտրեք ճիշտ տարբերակը:
Նվագել (ջութակի վրա, ջութակ), կռվել (թշնամու դեմ, հետ), վերաբերել (հարցին, հարցի մասին), վատ վերաբերվել (ընկերոջը, ընկերոջ հետ), անհանգստանալ (կատարվածով, կատարվածից), մասնակցել (մրցույթին, մրցույթում), հաղթել (մրցույթում, մրցույթին), կասկածել (ընկերոջը, ընկերոջ վրա), համաձայն լինել (առաջարկին, առաջարկի հետ:

Առաջադրանք հայոց լեզվից

1. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:
…երի մեջ անծանոթ մի աղջիկ տեսա: (որդ, որթ)
…երի պատճառով ձկնորսության չգնացի: (որդ. որթ)
Շատ … ավարտ ունեցավ մեր ձեռնարկը: (հաջող, հաչող)
… շանը կծան չի լինում: (հաջող, հաչող)
Երեխայի … ատամներն արդեն դուրս էին եկել: (կտրիչ, կտրիճ)
Իմ բոլոր … ընկերները հավաքվել են այսօր: (կտրիչ, կտրիճ

2.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:
Նստելու համար մի … տեղ եմ փնտրում: (հարդ, հարթ)
Քամին ամբողջ …ը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)
Տարբեր …եր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)
Փոշիով ու … էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)
Մի … քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)
Քո արած … թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)

3.Նախադասությունների մեջ գտեք բառագործածության սխալները:
Այդ առավոտ սուրհանդակները ավետեցին վաղուց սպասված հաղթանակի լուրը:
Այդ երկուսը դեռ առավոտից էին վիճվում:
Նա քայլելուց ընկավ:
Քո համար նա պատրաստ է ամեն ինչի:

4.Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի:
Սկեսրայր
Քաջայր
Քարայր
Ազնվայր
Այրուձի

5.Տրված բառերում գտնել հնչյունափոխված արմատները
:
Գետնաքարշ- գետին
գիտնական-գետ

հնձվոր- հունձ

խուսափել-խույս

քննարկել-քնին

լսափող-լիս

նստարան-նիստ

լրջախոհ-լուրջ

ուղեկից-ուղի

շրջադարձ-շուրջ

կավճոտ-կավիճ

սուզանավ-սույզ

չվացուցակ-չու

իշայծյամ-էշ

պտուտակ

6. Շարքի բառերում ընդգծել նախածանցներն ու վերջածանցները:
Տհաճ, խանդոտ, մայիսյան, վարք, փորձանք, հաճելի, զսպանակ, բանվոր, պարագլուխ, մականուն, թվական, բուրավետ, մեղք, վայրենի, փոխարքա, հոգյակ, ծնունդ, հավելված, ներամփոփ, ելույթ, գերադաս:

Գործնական քերականություն, 11-րդ դասարան. 26.09

Նախադասություններում ընդգծիր ենթակաները, դրանց վերագրված հատկանիշները (ստորոգյալները):

  • Երկնքում կուտակված թուխպերը ցրվեցին: թուխպեր- ենթակա, ցրվեցն-ստորոգյալ
  • Արցախը Մեծ Հայքի նահանգներից տասներորդն էր: Արցախը-ենթակա, տասներորդը- ստորոգյալ
  • Ես ձեզանից չեմ պահանջում ոչ զորք, ոչ զենք: Ես- ենթակա, չեմ պահանջում- ստորոգյալ
  • Երիտասարդի նյարդերն անասելի լարվում էին: նյարդերը- ենթակա, լարվում էին- ստորոգյալ
  • Քարափների գլխին աճել էր մի մենավոր ընկուզենի: ընկուզենի- ենթակա, աճել էր- ստորոգյալ
  • Նրա տեսածը անապատային խաբկանք էր: տեսածը- ենթակա, խաբկանք էր- ստորոգյալ
  • Նրա հայրը դու ես: դու- ենթակա, հարն ես- ստորոգյալ
  • Հարևան սենյակում հավաքվեք: հարևան- ենթակա, հավաքվեք- ստորոգյալ
  • Ձյան փաթիլները խնձորենու ճերմակ ծաղկաթերթեր են: փաթիլնր- ենթակա, ծաղկաթերթեր են- ստորոգյալ
  • Աղջա հետ զրուցելու ամենահարմար պահը հիմա էր: պահը- ենթակա, զրուցելու- ստորգյալ։

Մեկ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունները կոչվում են պարզ նախադասություններ: Մեկից ավելի ստորոգյալ ունեցող նախադասությունները կոչվում են բարդ նախադասություններ:

Որոշիր՝ նախադասությունը պարզ է, թե բարդ:

  • Դրսում քամին դադարեց, սկսեց ձյուն տեղալ: (բարդ)
  • Սրթսրթալով տեղավորվեցինք մի փոքր անձավում:(պարզ)
  • Երեխաները ծառից խոշոր, բայց խակ սալոր էին քաղել:(պարզ)
  • Շրջակայքում փայտ չկար, որ խարույկ վառեինք:( բարդ)
  • Մինչև լույս կդիմանանք ու մեր որսը լուսաբացին կշարունակենք:(բարդ)
  • Աստծո հրամանով սարերն իրար են մոտեցել, լիճը հասցրել են մինչև երկինք և ազատել վիշապից: (բարդ)
  • Երեխաների ճիշտ դաստիարակությունն ամեն ընտանիքի առաջնային խնդիրն է:(պարզ)
  • Անտառը դատարկվում է, ու ծառերը չորանում են:

Կետադրիր, եթե անհրաժեշտ է:

  • Թագավոր ընտրվելուց հետո բնավորությունն անմիջապես փոխեց հպարտացավ:
  • Շուտով բոլորը հիասթափվեցին,մի խումբ ծաղիկներ նրա դեմ ըմբոստացան:
  • Իր տեղից իսկույն ելավ ու աթոռ առաջարկեց:
  • Համեցեք,խնձոր անուշ արեք օրը շոգ է`ծարավ կլինեք:
  • Հրավերը շնորհակալությամբ ընդունեցի, և ձիս կանգնեց ծառի տակ:
  • Սիսակն ընտանիքից էր բաժանվում, Միսակը` այգուց:
  • Հակոբ ապոր խնձորենիներն աճում էին, ու դրանց հետ աճում էր նաև որդին:
  • Եզան մեջքն ուղիղ էր ետևի մասը մի քիչ տափակ վիզը հաստ էր գլուխը դիք:
  • Զօր ու գիշեր երկինքը ցողում է, և հողը խոնավ է:
  • Հայացքը գցել էր մի կետի, ու սիրտը արագ բաբախում էր:
  • Այստեղ ծաղիկների հոտն էր բռնել և մի քիչ այն կողմ աղբանոցի հոտը:

Տուրիզմի զարգացումը.Գյումրին և անկախության տոնախմբությունները

Վերջին շրջանում Գյումրին գնալով բարելավվում է և պատահական չէ, որ այս տարի Անկախության տոնը նշվում է այնտեղ ։ Գյումրի քաղաքը բարեկարգվել է, զբոսաշրջությունը մեծ թափ է ստացել։ Գյումրին միշտ եղել է կոլորիտային քաղաք և մինչև այժմ էլ` նորություններով հանդերձ, պահպանել է այն։ Բարելավվել է նաև Գյումրի- Երևան երկաթգիծը։ Գյումրիում զարգացած է եղել մշակույթն ու արվեստը. թատրոն, կինո, թանգարաններ և այլն, իսկ գյումրեցիների հումորի ու բարբառի մասին աշխարհը գիտի:
Գյումրին լինելու է Հայաստանի անկախության օրվա` Սեպտեմբերի 21-ի տոնակատարությունների կենտրոնը: Այսպիսով, նոր ավանդույթի սկիզբ է դրվում, որ այդ օրը մարզից մարզ մարդիկ տեղափոխվեն, ճանաչեն և հաղորդակցվեն մեկը մյուսի հետ։ Վարչապետը նշել է, որ օգոստոսի 25-ից սեպտեմբերի 25-ը հայտարարված է գյումրիի միամսյակ։ Տոնակատարություններին մասնակցելու մեծ ցանկությամբ, մի խումբ սեբաստացիներով` Ընկեր Մարթայի ուղեկցությամբ, մեկնելու ենք Թռչկան- Գյումրի ուղղությամբ։ Ճիշտ է, եղել եմ Գյումրիում, բաց չեմ հասցրել ծանոթանալ և հիանալ նրա կոլորիտով։ Հուսով եմ, որ սպասումներս կարդարանան և ես կվայելեմ Գյումրին իր ողջ հմայքով:

Մեծ սպասումով…..

Հաշվետվություն

Հայոց լեզվի դասերը անցել են լեցուն: Կատարում ենք նախագծեր, թարգմանություններ, բացի դրանից նաև կատարում ենք քերականական առաջադրանքներ։ Առաջին կիսամյակում շատ եմ ծուլացել, բայց այս կիսամյակում ունեմ բավականին առաջադրանքներ և նախագծեր։ Ֆլեշմոբերին անկեղծ ասած չեմ մասնակցել, բայց դասարանում կատարել եմ առաջադրանքները։ Գրականության դասերին ուսումնասիրում ենք գրողների կյանքը կարդում և քննսրկում։ Ընտրում ենք բանաստեղծություններ, վերլուծում և հայտնում մեր կարծիքը: Բացի այդ, վերլուծում ենք նաև պատմվածքներ։ Ուսումնասիրում ենք ավանդական ծեսերը և այլն։ Իրականացրել եմ հետևյալ նախագծերը

1.Եղիշե Չարենց
2. Ընթերցում ենք Համո Սահյան
3.Հուշեր Ա. Բակունցի մասին
4.Չարենց և Արփենիկ մի սիրո պատմություն
5.Եղիշե Չարենց, «Ծիածան» շարքը
6.Վահան Տերյան
7.Հովհաննես Թումանյանը պատմության հետքերով
8.Զատիկի ծեսը Հայաստանում

Հայոց լեզու

Մաթեմաթիկայի դասերին կատարում ենք «Քան ակադեմիա» կայքով առաջադրանքներ:

Անգլերեն լեզվի դասերին կատարում ենք տարբեր առաջադրանքներ, քննարկումներ:

Էկոլոգիայից կատարել եմ հետևյալ նախագծերը:

Հասարակագիտության ժամաը մեզ մոտ անցնում է միայն բնավոր: Քննարկում ենք տարբեր թեմաներ:

Պատմության դասերը  մեզ մոտ քննարկումներով և վերլուծումներով են անցնում:

Այս ամբողջ տարվա ընթացքում այդքան էլ գոհ չեմ իմ կատարած աշխատանքից ծուլացել եմ մյուս տարի ավելի լավ կաշխատեմ: